मॉस्को | वृत्तसंस्था
रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांनी भारतासोबत संरक्षण सहकार्य आणखी मजबूत करण्याचे संकेत देत पाचव्या पिढीच्या SU-57 स्टेल्थ लढाऊ विमान प्रकल्पावर संयुक्तपणे काम करण्याची तयारी दर्शविली आहे. भारताला अत्याधुनिक संरक्षण तंत्रज्ञान उपलब्ध करून देण्यासाठी रशिया पूर्णपणे तयार असल्याचे पुतिन यांनी स्पष्ट केले.
जगातील प्रमुख वृत्तसंस्थांच्या प्रतिनिधींशी संवाद साधताना पुतिन यांनी भारत-रशिया संरक्षण संबंधांवर सविस्तर भाष्य केले. यावेळी त्यांनी ब्रह्मोस सुपरसॉनिक क्रूझ क्षेपणास्त्राच्या संयुक्त विकासाचा उल्लेख करत दोन्ही देशांमधील दीर्घकालीन संरक्षण भागीदारी अधोरेखित केली.
SU-57 प्रकल्पासाठी रशियाची ऑफर
पुतिन म्हणाले की, भारताला पाचव्या पिढीच्या लढाऊ विमान तंत्रज्ञानाच्या विकासात सहभागी होण्याचा प्रस्ताव देण्यात आला आहे. भारताला अत्याधुनिक लढाऊ विमाने पुरवण्याबरोबरच त्यांच्या विकास प्रक्रियेतही सहकार्य करण्यास रशिया इच्छुक आहे.
SU-57 हे रशियाचे अत्याधुनिक स्टेल्थ फायटर जेट मानले जाते. या विमानात कमी रडार सिग्नेचर, प्रगत सेन्सर प्रणाली आणि आधुनिक शस्त्रास्त्र क्षमता असल्याचा दावा केला जातो.
भारत-रशिया संरक्षण सहकार्याला नवी दिशा?
रशियाने भारताला केवळ शस्त्रास्त्र पुरवठाच नव्हे तर महत्त्वाच्या संरक्षण तंत्रज्ञानाचे हस्तांतरण करण्याचीही तयारी दर्शवली आहे. त्यामुळे भविष्यात दोन्ही देशांमधील संरक्षण क्षेत्रातील सहकार्य अधिक व्यापक होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
Putin says Russia could work with India on Su-57 jet:
As far as the Su-57 goes, at one point we proposed to our Indian friends to work together on this technology.
It’s fifth generation technology — I think it’s the best in the world as of now.
But back then, our Indian… pic.twitter.com/3hfM9jmTsi
— Clash Report (@clashreport) June 4, 2026
पाकिस्तान-चीन संबंधांवरही भाष्य
भारत आणि पाकिस्तान यांच्यातील तणावपूर्ण संबंधांबाबत बोलताना पुतिन यांनी या प्रश्नाची गुंतागुंत मान्य केली. पाकिस्तान आणि चीनमधील वाढत्या सहकार्याबाबत विचारले असता, पाकिस्तान हा स्वतंत्र धोरण असलेला मोठा देश असून त्याचे विविध राष्ट्रांशी बहुआयामी संबंध आहेत, असे त्यांनी नमूद केले.
भारताने 2018 मध्ये प्रकल्पातून घेतली होती माघार
भारताने यापूर्वी SU-57 कार्यक्रमात रस दाखवला होता. मात्र 2018 मध्ये भारतीय हवाई दलाने या विमानाच्या काही तांत्रिक बाबींविषयी शंका व्यक्त केल्यानंतर भारताने या प्रकल्पातून माघार घेतली होती.
त्यावेळी स्टेल्थ तंत्रज्ञान, कार्यक्षमतेबाबतचे प्रश्न आणि तंत्रज्ञान हस्तांतरणाच्या मुद्द्यांवर दोन्ही देशांमध्ये एकमत होऊ शकले नव्हते. त्यामुळे प्रकल्पातील भारताचा सहभाग थांबला होता.
पुन्हा चर्चांना वेग
पुतिन यांच्या नव्या वक्तव्यानंतर भारत-रशिया संरक्षण सहकार्याच्या भविष्यासंदर्भात पुन्हा चर्चा सुरू झाल्या आहेत. भारत भविष्यातील लढाऊ विमान खरेदी आणि स्वदेशी संरक्षण उत्पादन वाढवण्याच्या दिशेने वाटचाल करत असताना रशियाची ही ऑफर महत्त्वाची मानली जात आहे.
निष्कर्ष
रशियाने भारतासमोर ठेवलेली SU-57 प्रकल्पातील सहकार्याची ऑफर ही संरक्षण क्षेत्रातील मोठी घडामोड मानली जात आहे. या प्रस्तावावर भारताची पुढील भूमिका काय असेल आणि दोन्ही देशांमधील संरक्षण भागीदारी कोणत्या दिशेने जाईल, याकडे आता आंतरराष्ट्रीय स्तरावर लक्ष लागले आहे.
