Russian Oil Import : अमेरिकेमुळे रशियन तेलावर बंदी आली, तर भारताचा प्लान B काय? मोदी सरकारने खूप आधीच करुन ठेवलाय पुढचा विचार

रशियन कच्च्या तेलाच्या आयातीवर अमेरिकन निर्बंधांचे सावट: भारताची रणनीती आणि संभाव्य आव्हाने – Russian oil import

Russian oil import संदर्भातील जागतिक पातळीवरील राजकीय घडामोडी आणि अमेरिका-इराण दरम्यान निर्माण झालेल्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर भारताने रशियाकडून कच्च्या तेलाची आयात मोठ्या प्रमाणावर वाढवली आहे. गेल्या काही महिन्यांत भारताने रशियन तेलाच्या आयातीत नवे विक्रम नोंदवले आहेत. जून आणि जुलै महिन्यात रशियाकडून होणाऱ्या तेलाच्या पुरवठ्याने उच्चांकी पातळी गाठली आहे. अधिकृत आकडेवारीनुसार, जुलै 2026 मध्ये भारताने रशियाकडून दररोज सुमारे 2.8 मिलियन बॅरल कच्च्या तेलाची आयात केली आहे. भारताच्या एकूण क्रूड आयातीचा विचार करता हे प्रमाण तब्बल 55.5 टक्के इतके आहे. यापूर्वी जून महिन्यातही भारताच्या एकूण कच्च्या तेल आयातीपैकी 50 टक्के तेल एकट्या रशियाकडून खरेदी करण्यात आले होते.

मात्र, आता या संपूर्ण समीकरणाला अमेरिकेच्या नव्या धोरणामुळे मोठा छेद मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. अमेरिकन सिनेटमध्ये अलीकडेच एक विशेष विधेयक मंजूर करण्यात आले आहे. या विधेयकातील नवीन तरतुदींनुसार, जो देश रशियाकडून तेल, नैसर्गिक गॅस किंवा इतर पेट्रोलियम उत्पादनांची खरेदी करेल, त्या देशावर अमेरिका 100 टक्के टॅरिफ (शुल्क) लादणार आहे. अमेरिकेच्या या कठोर भूमिकेमुळे रशियाकडून भारताला होणारा तेलाचा पुरवठा प्रभावित होण्याची किंवा थांबण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे. Russian oil import संदर्भातील माहिती येथे दिली आहे.

अमेरिकेचा टॅरिफचा प्रस्ताव आणि जागतिक बाजारावरील परिणाम – Russian oil import

मिळालेल्या माहितीनुसार, अमेरिका रशियाकडून सर्वाधिक तेल आयात करणाऱ्या पहिल्या पाच देशांवर 100 टक्के टॅरिफ लावण्याचा गांभीर्याने विचार करत आहे. या प्रमुख आयातदार देशांच्या यादीत भारत आणि चीन या आशियाई महासत्तांचा समावेश आहे. अमेरिकेच्या या निर्णयामुळे भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेवर थेट परिणाम होऊ शकतो. रशियन तेलाची सवलतीच्या दरातील उपलब्धता अचानक बंद झाली, तर तो भारतीय अर्थव्यवस्थेसाठी आणि तेल शुद्धीकरण कंपन्यांसाठी (रिफायनर्स) एक मोठा राजकीय व आर्थिक धक्का मानला जात आहे. Russian oil import संदर्भातील माहिती येथे दिली आहे.

अमेरिकेच्या या भूमिकेनंतर नैसर्गिकरीत्या असा प्रश्न उपस्थित होतो की, जर रशियाकडून तेल आयात पूर्णपणे बंद झाली, तर भारताकडे कोणता पर्याय उपलब्ध असेल? तथापि, केंद्र सरकारने आणि भारतीय तेल कंपन्यांनी या परिस्थितीचा अंदाज बांधून खूप आधीपासूनच पर्यायी धोरणांवर म्हणजेच ‘प्लाॅन B’ वर वेगाने काम सुरू केले आहे.

भारताचा ‘प्लाॅन B’ काय आहे? ऊर्जा सुरक्षेसाठी विविध देशांशी करार

सध्या रशिया हा भारताचा सर्वात मोठा कच्च्या तेलाचा पुरवठादार देश बनला आहे. परंतु, जागतिक दबाव किंवा अमेरिकेच्या निर्बंधांमुळे रशियन तेलाचा पुरवठा थांबला, तरीही देशात इंधनाचा तुटवडा निर्माण होणार नाही, अशी व्यवस्था भारताने केली आहे. भारत सध्या केवळ रशिया किंवा अमेरिकेवर अवलंबून नसून, जगातील सुमारे 41 विविध देशांकडून कच्च्या तेलाची आयात करतो. त्यामुळे रशियाचा पर्याय बंद झाल्यास भारताकडे जागतिक बाजारात इतर अनेक मार्ग खुले आहेत.

रशियाकडून अचानक पुरवठा खंडित झाल्यास भारताला आपल्या पारंपरिक आणि नवीन पुरवठादार देशांकडून अतिरिक्त तेल खरेदी करावे लागेल. यामध्ये खालील देशांचा प्रामुख्याने समावेश आहे:

• सौदी अरेबिया: भारताचा पारंपरिक आणि विश्वासू ऊर्जा भागीदार.
• संयुक्त अरब अमिराती (UAE): पश्चिम आशियातील प्रमुख पुरवठादार.
• इराक: मध्य-पूर्वेतील महत्त्वाचा तेल उत्पादक देश.
• अमेरिका: अमेरिकेकडूनही भारत मोठ्या प्रमाणात क्रूड ऑईलची खरेदी करतो.
• इतर लहान देश: आफ्रिका आणि लॅटिन अमेरिकेतील विविध छोटे देश, ज्यांच्याकडून भारत टप्प्याटप्प्याने आयात वाढवू शकतो.

भारताचे जागतिक तेल बाजारातील जाळे अत्यंत व्यापक असल्याने देशात कच्च्या तेलाची टंचाई भासणार नाही, हा मोदी सरकारचा मुख्य ‘प्लाॅन B’ आहे.

रशियन तेल बंद झाल्यास भारताला बसणारा आर्थिक फटका

जरी भारताकडे इतर देशांकडून तेल आयात करण्याचे पर्याय उपलब्ध असले, तरी रशियन तेल बंद होण्यामुळे भारताला मोठा आर्थिक फटका बसू शकतो. रशियन कच्च्या तेलाचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे भारतीय रिफायनर्सना मिळणारी विशेष सवलत (डिस्काऊंट) हा होता. युक्रेन युद्धानंतर पाश्चात्य देशांनी रशियावर निर्बंध लादल्यानंतर रशियाने भारताला अत्यंत स्वस्त दरात तेल पुरवले होते.

तथापि, ही सवलत हळूहळू कमी होत असल्याचे दिसून आले आहे. जुलै 2026 च्या सुरुवातीला रशियन तेलावर प्रति बॅरल 10 डॉलरपर्यंत सवलत मिळत होती, तीच सवलत जुलैच्या अखेरीस केवळ 1 ते 2 डॉलर प्रति बॅरल इतकी खाली आली होती. तरीही, रशियन तेल भारतीय कंपन्यांसाठी फायदेशीर ठरत होते.

जर अमेरिकेच्या टॅरिफ धोरणामुळे रशियन तेल पूर्णपणे बंद झाले, तर भारतीय रिफायनर्सना आंतरराष्ट्रीय बाजारातून महागड्या दराने क्रूड ऑईल खरेदी करावे लागेल. यामुळे तेल शुद्धीकरणाचा खर्च वाढेल आणि त्याचा थेट ताण देशांतर्गत इंधन दरांवर व महागाईवर पडण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.

Russian oil import संदर्भातील महत्त्वाचे तपशील या वृत्तात दिले आहेत.

Accurate News Network - ANN

ANN – Accurate News Network
🟥 Truth First | Fast & Accurate Reporting

🌍 महाराष्ट्र तसेच भारत आणि जगभरातील ताज्या घडामोडी आता एका विश्वासार्ह प्लॅटफॉर्मवर.

ANN – Accurate News Network घेऊन येत आहे:

✔ Breaking News
✔ Political Updates
✔ Crime Reports
✔ Social & Viral Stories
✔ Entertainment & Sports
✔ Ground Reporting
✔ Live Updates