होर्मुझ सामुद्रधुनीवर पुन्हा संकटाचे ढग; इराणचा अमेरिकेला इशारा, जागतिक तेल बाजारात खळबळ

तेहरान | वृत्तसंस्था

मध्यपूर्वेतील तणाव पुन्हा एकदा वाढण्याची चिन्हे दिसत असून जागतिक अर्थव्यवस्थेवर परिणाम करू शकणारी मोठी घडामोड समोर आली आहे. इराणने होर्मुझ सामुद्रधुनीबाबत कठोर भूमिका घेतल्याची माहिती समोर येत असून त्यामुळे अमेरिका-इराण संबंध पुन्हा तणावाच्या उंबरठ्यावर पोहोचल्याचे चित्र निर्माण झाले आहे. या पार्श्वभूमीवर आंतरराष्ट्रीय तेल बाजारात अस्वस्थता निर्माण झाली असून कच्च्या तेलाच्या किमती वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

इराणच्या संयुक्त लष्करी कमांडने जारी केलेल्या निवेदनात अमेरिका आणि इस्रायलवर शस्त्रसंधी तसेच सामंजस्य कराराच्या अटींचे उल्लंघन केल्याचा आरोप करण्यात आला आहे. दक्षिण लेबनॉनमधील परिस्थिती, इस्रायलकडून सुरू असलेले हल्ले आणि करारातील काही अटींची अंमलबजावणी न झाल्याने इराणने नाराजी व्यक्त केली आहे.

करारावर प्रश्नचिन्ह

काही दिवसांपूर्वीच अमेरिका आणि इराण यांच्यात तणाव कमी करण्यासाठी महत्त्वाचा सामंजस्य करार झाला होता. या करारामुळे मध्यपूर्वेतील परिस्थिती स्थिर होईल आणि तेल बाजारातील अस्थिरता कमी होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात होती. मात्र नव्या घडामोडींमुळे या कराराच्या भवितव्यावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.

इराणने हा निर्णय केवळ सुरुवात असल्याचे म्हटले असून परिस्थितीत सुधारणा झाली नाही तर आणखी कठोर पावले उचलण्याचा इशारा दिला आहे. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर चिंता व्यक्त केली जात आहे.

होर्मुझ सामुद्रधुनीचे महत्त्व काय?

होर्मुझ सामुद्रधुनी ही जगातील सर्वात महत्त्वाच्या जलवाहतूक मार्गांपैकी एक मानली जाते. जगभरातील मोठ्या प्रमाणातील कच्चे तेल आणि नैसर्गिक वायू याच मार्गाने निर्यात केला जातो. सौदी अरेबिया, संयुक्त अरब अमिराती, कुवेत, इराक आणि इराण या देशांच्या तेल निर्यातीसाठी हा मार्ग अत्यंत महत्त्वाचा आहे.

या मार्गात कोणताही अडथळा निर्माण झाल्यास जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यावर थेट परिणाम होऊ शकतो. परिणामी अनेक देशांमध्ये पेट्रोल, डिझेल आणि इंधनाच्या किमती वाढण्याची शक्यता निर्माण होते.

कच्च्या तेलाच्या किमतींवर परिणाम?

विश्लेषकांच्या मते, होर्मुझ सामुद्रधुनीबाबतची अनिश्चितता कायम राहिल्यास आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये मोठी वाढ होऊ शकते. त्याचा परिणाम भारतासह तेल आयातीवर अवलंबून असलेल्या देशांवर होण्याची शक्यता आहे.

कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमतीमुळे महागाईचा दबाव वाढू शकतो. तसेच वाहतूक, उद्योग आणि ऊर्जा क्षेत्रावरही त्याचा परिणाम जाणवू शकतो.

मध्यपूर्वेत पुन्हा तणाव

दरम्यान, पाकिस्तानचे गृहमंत्री मोहसिन नक्वी इराण दौऱ्यावर पोहोचले असून तेहरान आणि वॉशिंग्टन यांच्यात सुरू असलेल्या चर्चांवर बारकाईने लक्ष ठेवले जात आहे. आगामी काही दिवस मध्यपूर्वेतील परिस्थितीसाठी अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात असून जगाचे लक्ष आता इराण, अमेरिका आणि इस्रायल यांच्या पुढील भूमिकेकडे लागले आहे.